Με αφορμή την παρουσία στην Αθήνα του Σλοβένου καθηγητή Μίχα Κόβατς (Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας, Επιστήμης της Πληροφορίας και Σπουδών Βιβλίου στο Πανεπιστήμιο της Λιουμπλιάνα) και το βιβλίο του "Διαβάζω άρα υπάρχω" (εκδ. Το Μέλλον), υπογραμμίζουμε κάποια σημεία από την συνέντευξή του στο ΒΗΜΑ:
Ανάγνωση στην οθόνη ή στο χαρτί;
«Τα αποτελέσματα πληθώρας ερευνών δείχνουν ότι όταν διαβάζουμε εκτενή πληροφοριακά κείμενα, τα κατανοούμε καλύτερα στο χαρτί παρά στην οθόνη. Η διαφορά δεν είναι τεράστια και δεν εμφανίζεται υπό όλες τις συνθήκες, ωστόσο παραμένει αξιοσημείωτο και επίμονο εύρημα όλων των ερευνών. Αυτός είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο σε ορισμένες χώρες, όπως η Σουηδία, η παιδεία επιστρέφει στο έντυπο σχολικό βιβλίο. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι πρέπει να πετάξουμε τους υπολογιστές από τα σχολεία. Απλώς πρέπει να κατανοήσουμε τις διαφορές ανάμεσα στα δύο μέσα» .
Γιατί διαφέρει η ανάγνωση στο χαρτί από αυτή στην οθόνη;
Η έρευνα συνεχίζεται ακόμη, αλλά ο ίδιος επισημαίνει δύο βασικούς λόγους: «Πρώτον, όταν διαβάζουμε στο χαρτί, υπάρχουν λιγότεροι περισπασμοί που διεκδικούν την προσοχή μας, οπότε είναι ευκολότερο να συγκεντρωθούμε. Δεύτερον, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα, μας έχουν εκπαιδεύσει να περιμένουμε το περιεχόμενο στις οθόνες μας να ανανεώνεται κάθε λίγα δευτερόλεπτα. Όταν όμως διαβάζουμε ένα μεγάλο κείμενο στην οθόνη, δεν κινείται τίποτε, οπότε πρέπει να καταστείλουμε την προσδοκία ότι κάτι γρήγορα θα συμβεί. Αυτό απαιτεί μια επιπλέον γνωστική προσπάθεια, η οποία δεν είναι απαραίτητη όταν διαβάζουμε σε χαρτί. Με άλλα λόγια, η ανάγνωση στην οθόνη φαίνεται ότι απαιτεί μεγαλύτερο αυτοέλεγχο, αφήνοντας διαθέσιμους λιγότερους γνωστικούς πόρους για την επεξεργασία όσων διαβάζουμε».
Οταν οι εφαρμογές ΤΝ μπορούν να μας σερβίρουν περιλήψεις σύνθετων πολυσέλιδων βιβλίων σε δευτερόλεπτα, ποιος ο λόγος να χάνουμε χρόνο διαβάζοντας τα βιβλία τα ίδια;
«Το μυστικό της ανάγνωσης βρίσκεται στη διαδικασία της ανάγνωσης και όχι μόνο στην πρόσβαση στην πληροφορία. Όταν διαβάζουμε βιβλία, διευρύνουμε το λεξιλόγιό μας, ασκούμαστε στο να βλέπουμε τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές γωνίες, στην ενσυναίσθηση, στη συγκέντρωση της προσοχής, στην εμβάθυνση της σκέψης… Όλα αυτά χάνονται όταν διαβάζουμε συντομευμένες και απλουστευμένες εκδοχές βιβλίων. Και όλα αυτά χάνονται επίσης όταν το αναγνωστικό μενού μας περιορίζεται».
«Επιτρέψτε μου να το εξηγήσω με ένα ωμό παράδειγμα. Ο Χίτλερ διέθετε μια τεράστια βιβλιοθήκη και μάλιστα του άρεσε να παρουσιάζει τον εαυτό του ως συγγραφέα προτού γίνει καγκελάριος της Γερμανίας. Όμως οι αναγνωστικές του επιλογές ήταν πολύ επιλεκτικές και, στα δικά του γραπτά, έδινε σε εξαιρετικά σύνθετα κοινωνικά προβλήματα απλουστευτικές εξηγήσεις και τα απέδιδε σε σαφώς προσδιορισμένους εχθρούς. Υπό αυτή την έννοια, χρησιμοποιούσε το έντυπο μέσο με έναν τρόπο που σήμερα θα χαρακτηρίζαμε ψηφιακό: επιλεκτικά, μέσα σε ένα κλειστό πληροφοριακό σύμπαν, αναζητώντας την επιβεβαίωση των προκαταλήψεών του αντί για την πολυπλοκότητα».
Ποια είναι η δική σας πρακτική συμβουλή;
«Απλώς κλείστε τα αναθεματισμένα τα κινητά!» λέει γελώντας. «Πλέον όλο και περισσότεροι άνθρωποι παρατούν τα smartphones τους το βράδυ ή αποσυνδέονται από το Διαδίκτυο προκειμένου να κάνουν κάτι που απαιτεί την πλήρη προσοχή τους και γρήγορα ανακαλύπτουν κάτι εκπληκτικό: ότι τελικά δεν τους λείπει καθόλου το να είναι συνδεδεμένοι!»...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου