Οἱ περισσότεροι από τούς χριστιανούς άν καί είμαστε μέλη τῆς Ἐκκλησίας βιώνουμε τήν πίστη μας θρησκευτικά. Δοξάζοντας τόν Θεό καί λατρεύοντάς Τον επιδιώκουμε νά καρπωνόμαστε προφύλαξη από τόν θάνατο, τήν αρρώστια, τή φτώχεια, τήν κοσμική αποτυχία καί όλα τά σχετικά δεινά πού απειλούν τήν επίγεια ευδαιμονία μας.
Είμαστε χρήστες του Χριστού και όχι ομόζυγοι Χριστού. Κάθε φορά που νομίζουμε ότι Εκείνος δεν φροντίζει για τη διατήρηση της επίγειας ευτυχίας μας Τον αφήνουμε και αναζητούμε επικερδή υποκατάστατα που θα μας βοηθήσουν να κτίσουμε τον επίγειο παράδεισό μας. Προσκυνούμε τον σταυρωμένο Κύριο και Του ζητούμε να μας απαλλάξει από τον προσωπικό μας σταυρό, δηλαδή να μην επιτρέψει να επιτύχουμε τη χριστοποίησή μας.
Αλλά αν δεν περάσουμε χριστοειδώς την προσωπική δοκιμασία μας στην προσωπική μας Γεθσημανή, αν αυτοπροαίρετα δεν επιλέξουμε να πληρώσουμε με τον υπαρξιακό αφανισμό μας την εν Χριστώ υπόστασή μας δεν είναι δυνατό να έχουμε σωτήρια ζωή και σωτήριο θάνατο.
π. Αντώνιος Ρωμαίος | ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ
.jpg)
Ο θάνατος είναι ο έσχατος εχθρός που θα νικηθεί, λέει ο Παύλος. Όταν έρθει το τέλος των πάντων, ο θάνατος θα βρεθεί πίσω μας, ο θάνατος θα είναι ιστορία. Θα έχουμε γίνει αυτό που έχουμε γίνει επειδή ζήσαμε αντάμα με τον θάνατο και μάθαμε να αγαπούμε με ρεαλισμό και ταπείνωση, εντός του φάσματος μιας περιορισμένης ζωής.
Ο θάνατος, ο εχθρός της βεβαιότητάς μας, υπήρξε τελικά φίλος μας – ένας εχθρός που μάθαμε να αγαπάμε, όπως ο Χριστός μάς δίδαξε να αγαπάμε τους εχθρούς μας· και στο τέλος των πάντων, το έργο του θανάτου θα έχει επιτελεστεί. Αυτό που απομένει είναι μονάχα η αύξηση εν αγάπη, καθώς στεκόμαστε μαζί με τον Ιησού Χριστό και εν Αυτώ, ατενίζοντας τα ανεξάντλητα βάθη της πραγματικότητας του Θεού – τη θάλασσα όπου πρέπει να μάθουμε να κολυμπάμε αλλά την οποία ουδέποτε θα διασχίσουμε, όπως αναφέρει σε κάποιον ύμνο της η Ουαλή ποιήτρια Ανν Γκρίφιθς.
Κι έτσι καλούμαστε εδώ και τώρα να αντιταχθούμε στην άρνηση του θανάτου που μας κλειδώνει στην τρέλα και τον φόβο, στην υπερηφάνεια και την αλαζονεία, στην απόγνωση και τις θρυμματισμένες ελπίδες μας.
Το Πάσχα διακηρύσσει, τόσο στον άνθρωπο όσο και σε οικονομικά συστήματα και κυβερνήσεις, ότι δεν θα βρούμε ζωή όσο μένουμε γαντζωμένοι στον πολύτιμο και προστατευμένο εαυτό μας.
Ας γαντζωθούμε στον Χριστό, πεθαίνοντας μες στην αγκαλιά της αγάπης Του· για να αναστηθούμε μαζί με τον Χριστό, ανοίγοντας διάπλατα την καρδιά μας στο αιώνιο δώρο του Θεού Πατρός.
ΣΤΟ ΠΛΑΪ ΕΝΟΣ ΑΘΩΟΥ
Η δίκη του Χριστού και η δική μας
Rowan Williams
Τη Μεγάλη Πέμπτη παρουσιάζονται στην ακολουθία τέσσερα κορυφαία γεγονότα.
Αρχικά, το γεγονός του Ιερού Νιπτήρα περιγράφει το νίψιμο των ποδιών των Δώδεκα Αποστόλων από τον Ιησού Χριστό.
Συγκεκριμένα, λίγο πριν ξεκινήσει ο Μυστικός Δείπνος, ο Κύριος ένιψε τα πόδια των μαθητών Του, θέλοντας να τους μεταδώσει το μήνυμα της ταπείνωσης και της διακονίας. «Όποιος θέλει να είναι πρώτος, να είναι τελευταίος απ’ όλους» (Ματθαίον, 20, 25).
Στη συνέχεια έγινε η παράδοση του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας.
Ενώ έτρωγαν, ο Ιησούς πήρε το ψωμί και το έκοψε κομμάτια, το έδωσε στους μαθητές Του λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε, τοῦτό μού ἐστι τὸ σῶμα, τὸ ὑπὲρ ἡμῶν κλώμενον, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθαίον, 26, 26).
Στη συνέχεια, πήρε το ποτήρι με το κρασί και τους το έδωσε λέγοντας: «Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες, τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς Καινῆς Διαθήκης, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν καὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθαίον, 26, 27-28).
Ακολούθησε η Προσευχή του Κυρίου στο Όρος των Ελαιών.
Προσευχόμενος στον Θεό, ο Κύριος είπε: «Πάτερ μου, εἰ οὐ δύναται τοῦτο τὸ ποτήριον παρελθεῖν ἀπ' ἐμοῦ, ἐὰν μὴ αὐτὸ πίω, γενηθήτω τὸ θέλημά σου» (Ματθαίον, 26, 42).
Τέλος, έγινε η Προδοσία του Ιούδα, δηλαδή η αρχή του Πάθους του Κυρίου.
«Καί εὐθέως προσελθὼν τῷ Ἰησοῦ εἶπε· χαῖρε, ραββί, καί κατεφίλησεν αὐτόν» (Ματθ. 26, 49)...
Τη Μεγάλη Πέμπτη το πρωί
στο παρεκκλήσιο του Αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου
(εντός της Χριστιανικής Εστίας Πατρών)
θα τελεσθεί η θ. Λειτουργία.
ώρα: 7.30 π.μ.
Ο Δήμαρχος Πατρέων, Κώστας Πελετίδης, και η Αντιδήμαρχος Υγείας και Πρόνοιας, Βίβιαν Σαμούρη, επισκέφθηκαν σήμερα Μ. Τρίτη, την ΜΦΗ Η ΑΓΙΑ ΣΚΕΠΗ και άλλα ιδρύματα της πόλης μας.
Προσέφεραν γλυκά των ημερών, αντάλλαξαν ευχές για το Πάσχα με τους φιλοξενούμενους, αλλά και με εργαζόμενους και μέλη της διοίκησης, με τους οποίους είχαν την ευκαιρία και για μια ολιγόλεπτη συζήτηση, γύρω από θέματα που τους απασχολούν.
Προχθές, πρώτη Ἀπριλίου, ἦταν ἡ ἐπέτειος τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ ἀγῶνος τῆς ΕΟΚΑ, τό 1955.
Ἐμεῖς, πού στό Δημοτικό σχολεῖο μάθαμε ὅτι ἡ Κύπρος εἶναι ἑλληνική καί στό Γυμνάσιο τρέχαμε σέ διαδηλώσεις φωνάζοντας συνθήματα ὑπέρ τῆς ἑνώσεως καί κατά τοῦ Ἰσμέτ Ἰνονοῦ, δέν ἔχουμε ξεχάσει. Καί δέν θέλουμε νά ξεχάσουμε.
Ἐμεῖς ὑποστηρίζουμε τόν Ἐθνικό Πειραιῶς, ὁ ὁποῖος στήν φανέλα του εἶχε τυπωμένο τό ἀνάγλυφο τῆς Κύπρου, ὡς ἔνδειξη συμπαραστάσεως στόν ἀγῶνα τῆς ΕΟΚΑ, σέ μιά ἐποχή πού ἡ Ἑλλάς εἶχε υἱοθετήσει, σύμπασα, τό σύνθημα «Ἕνωσις». Ἀλλά μόνον ὁ Ἐθνικός ἔβαλε τήν Κύπρο στό στῆθος!
Κάθισα, λοιπόν, στήν πολυθρόνα (ἔξω γινόταν χαμός ἀπό τήν καταιγίδα) καί ἄρχισα νά ψάχνω τά «κανάλια», βέβαιος (ὁ ἀφελής) ὅτι «κάπου θά βρῶ κάτι γιά τήν ΕΟΚΑ καί τήν Κύπρο».
Ἡ ΕΡΤ μετέδιδε ἕνα σαχλό σήριαλ, ἡ ΕΤ2 μπάσκετ, ἡ ΕΤ 3 κάποιο ἄσχετο ντοκυμανταίρ. Τά «ἰδιωτικά» εἶχαν «Σαρβάιβορ», «Μάστερ σέφ» ἤ κάποια ἑλληνικά σήριαλ, κακοφτιαγμένα καί ἀνούσια. Ἔσι, κατέφυγα στό ΡΙΚ καί… αἰσθάνθηκα Ἕλληνας!
Στό ΡΙΚ, λοιπόν, εἶδα μιά ὑπέροχη ἐκπομπή, ὑπό τόν τίτλο «Ἐλεύθερες», ἡ ὁποία ἀναφερόταν στίς γυναῖκες τῆς κυπριακῆς ἐποποιΐας! Εἶδα ἀτρόμητες γυναῖκες, οἱ ὁποῖες, μαθήτριες τότε, μετεῖχαν στήν ὀργάνωση, μετέφεραν ὅπλα, τοποθετοῦσαν βόμβες σέ ἀγγλικούς στόχους, ἔκρυβαν στά σπίτια τούς ἐπικηρυγμένους ἀγωνιστές. Εἶδα εἰκόνες μεγαλείου, μέ τούς μικρούς μαθητές νά διαδηλώνουν ἀνεμίζοντας ἑλληνικές σημαῖες, νά τούς ξυλοκοποῦν οἱ Ἄγγλοι κι ἐκεῖνοι νά τρέχουν, κρατῶντας γερά τίς σημαῖες τους καί φωνάζοντας «Ἕ-Ἕ-Ἕνωσις!». Εἶδα κορίτσια νά συλλαμβάνονται καί νά σύρονται στίς φυλακές ἀπό τούς Ἄγγλους δυνάστες, ἄκουσα ὥριμες γυναῖκες τῆς ΕΟΚΑ (σέ συνεντεύξεις τοῦ 1991) νά ἀφηγοῦνται ὅσα τρομερά ὑπέστησαν στά χέρια τῶν βασανιστῶν τους, εἶδα κάποιες ἀξιοπρεπέστατες κυρίες νά δηλώνουν μέ ὑπερηφάνεια ὅτι «ἦταν στό ἐκτελεστικό» καί μετέφεραν τά πιστόλια μέ τά ὁποῖα οἱ πατριῶτες τῆς ΕΟΚΑ τιμωροῦσαν τους ἀποικοκράτες. Εἶχα μείνει ἄφωνος, ἐμπρός στό μεγαλεῖο!
Τα δήθεν "χειρουργικά" χτυπήματα σ' έναν πόλεμο δεν αφορούν αποκλειστικά σε εγκαταστάσεις ή άντρες με χακί στολές και μούσι.
Υπάρχουν και "παράπλευρες απώλειες"... πάντα... δυστυχώς...
Συγκλονείται φόβω
πάσα, Λόγε, η γη
και Φωσφόρος τας ακτίνας απέκρυψε,
του μεγίστου γη κρυβέντος σου φωτός.
(Εγκώμιο Α΄ στάσης)
ΦΩΤΟ: EPA/ABEDIN TAHERKENAREH
Τὶ ῥαθυμεῖς ἀθλία ψυχή μου;
τὶ φαντάζη ἀκαίρως μερίμνας ἀφελεῖς;
τὶ ἀσχολεὶς πρὸς τὰ ῥέοντα;
ἐσχάτη ὥρα ἐστὶν ἀπάρτι, καὶ χωρίζεσθαι μέλλομεν τῶν ἐνταῦθα,
ἕως καιρὸν κεκτημένη, ἀνάνηψον κράζουσα.
Ἡμάρτηκά σοὶ Σωτήρ μου,
μὴ ἐκκόψης με, ὥσπερ τὴν ἄκαρπον συκήν,
ἀλλ' ὡς εὔσπλαγχνος Χριστέ, κατοικτείρησον,
φόβω κραυγάζουσαν.
Μὴ μείνωμεν ἔξω τοῦ νυμφῶνος Χριστοῦ.
Ιδού ο νυμφίος έρχεται...
Σὲ ὁλόκληρα χωριὰ καὶ πόλεις τῆς Ἠπείρου δὲν ἔγινε οὔτε μία γέννηση κατὰ τὸ πρῶτο δίμηνο τοῦ τρέχοντος ἔτους! Οὔτε μία! Ἡ κατάσταση εἶναι ἀποκαρδιωτικὴ καὶ τὰ στοιχεῖα ποὺ δημοσίευσε τὸ Ὑπουργεῖο Ἐσωτερικῶν ἀποτελοῦν μία – δυστυχῶς τραγική – φωτογραφία τῆς στιγμῆς. Σὲ ὁλόκληρο τὸ Ζαγόρι, στὴν Κόνιτσα, στὸ Πωγώνι, στὰ Τζουμέρκα οἱ γεννήσεις εἶναι στὸ ἀπόλυτο μηδέν. Στοὺς δήμους τῆς Ἄρτας εἴχαμε μία γέννηση. Στὴν Ἡγουμενίτσα καμία, ἐνῶ στὴν Πρέβεζα μόνο 2 γεννήσεις ἔναντι 40 θανάτων. Τὸ δημογραφικὸ ἀπειλεῖ τὴν ἴδια τὴ χώρα. Ἀπαιτεῖται μία ἐθνικὴ στρατηγικὴ γιὰ τὸ δημογραφικό. Ὄχι αὔριο, χθές!
Ὁ Καθηγητὴς Κοινωνιολογίας τοῦ Πανεπιστημίου Αἰγαίου κ. Μανοῦσος Μαραγκουδάκης σχολιάζει σχετικά:
«Ἡ “σιωπὴ” τῆς ὑπαίθρου δὲν εἶναι μόνο δημογραφική· εἶναι θεσμικὴ καὶ μορφολογική. Πρῶτον, τὰ χαμηλὰ εἰσοδήματα καὶ ἡ καθυστερημένη ἐπαγγελματικὴ ἀποκατάσταση μεταθέτουν τὴ γονιμότητα σὲ ἡλικίες ὅπου βιολογικὰ καὶ κοινωνικὰ περιορίζεται. Δεύτερον, τὸ κόστος κατοικίας λειτουργεῖ ὡς βασικὸς φραγμός. Τρίτον, ἡ ἀπουσία βρεφονηπιακῶν σταθμῶν γιὰ ὅλα τὰ βρέφη καὶ ἡ ἀνεπάρκεια εὐέλικτων μορφῶν ἐργασίας καθιστοῦν τὸ παιδὶ ἀσύμφορη ἐπιλογή, ἰδίως γιὰ τὶς γυναῖκες. Τέταρτον, ἡ στήριξη πρέπει νὰ εἶναι διαρκὴς καὶ προβλέψιμη, ὄχι ἐφάπαξ. Τέλος, ἡ τεκνοποίηση δὲν μπορεῖ νὰ παραμένει ἰδιωτικὸ βάρος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγνωριστεῖ ὡς συλλογικὸ ἀγαθὸ ποὺ στηρίζεται θεσμικά» («liberal.gr» 1-4-2026).
Ἡ ὑπογεννητικότητα στὴν Ἑλλάδα εἶναι μία πραγματικότητα, ποὺ ἔχει ξεκινήσει ἐδῶ καὶ πολλὲς δεκαετίες. Κι ἂν οἱ ἑλληνικὲς κυβερνήσεις δὲν πάρουν ἄμεσα μέτρα γιὰ νὰ καταπολεμήσουν τὴν πληγὴ αὐτή, βοηθώντας μὲ κάθε τρόπο τὶς ἑλληνικὲς οἰκογένειες νὰ ἀποκτοῦν παιδιά, τότε μὲ μαθηματικὴ ἀκρίβεια σὲ λίγα μόλις χρόνια, οἱ Ἕλληνες θὰ ἀποτελοῦμε μειονότητα στὴν ἴδια μας τὴν πατρίδα.
Τὸ βασικότερο ὅμως πρόβλημα, ποὺ ἀποκαλύπτει ἡ ὑπογεννητικότητα τῆς Ἠπείρου καὶ γενικότερα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι τὸ ὅτι ἔχουμε ξεφύγει οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτὸ ἔχει διαλυθεῖ ὁ γάμος καὶ ἡ οἰκογένεια. Γι’ αὐτὸ οἱ Ἕλληνες δὲν θέλουν ν᾿ ἀποκτήσουν παιδιά. Γι’ αὐτὸ καὶ τὰ ἐλάχιστα παιδιὰ ποὺ γεννιοῦνται, μεγαλώνουν μέσα σὲ προβληματικὲς οἰκογενειακὲς συνθῆκες.
Εἶναι ἀσφαλῶς ἀπαραίτητες οἱ θεσμικὲς παρεμβάσεις, ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ χρειάζεται περισσότερο εἶναι ἡ ἐπιστροφή μας σὲ μιὰ ζωὴ πίστεως, ἀγάπης καὶ θυσίας. Νὰ ξαναβροῦμε τὴν ἀξία τῆς ζωῆς· νὰ ξαναβροῦμε τὴν ἐμπιστοσύνη μας στὸν Θεό. Καὶ νὰ δοῦμε τὸ παιδὶ ὄχι ὡς «κόστος», ἀλλὰ ὡς εὐλογία καὶ διακονία. Μόνο ἔτσι μπορεῖ νὰ καρποφορήσει ξανὰ ἡ ζωὴ στὸν τόπο μας.
«Καλούμεθα όχι να μιμηθούμε τον όχλο των Ιεροσολύμων που δοξάζει σήμερα τον μεγάλο ευεργέτη, τον Κύριο των Απάντων και που αύριο θα κράξει κάτω από το Πραιτώριο για τη Σταύρωσή Του, αλλά να επιτελέσουμε τώρα, πριν από την Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα, αυτή την έξοδο, η οποία έξοδός μας θα είναι μία μίμηση της εξόδου του λαού του Ισραήλ από την Αίγυπτο προς την γη Χαναάν.
Έξοδος από τα πάθη, έξοδος από τις μικρότητες, έξοδος από την υφέρπουσα στην ζωή μας αμαρτωλότητα. Και ακόμη, αυτή η έξοδος πρέπει να προβλέπει και μία δυνατή συνάντηση. Ο Κύριος έρχεται ταπεινός, πράος. Έρχεται μειλίχιος, αλλά και με σταθερή απόφαση να προσφέρει τον εαυτόν Του. Και καλεί όλους μας να Τον συναντήσουμε. Και η μόνη ευλογία αυτής της συναντήσεως είναι η συμπόρευση μαζί Του»...
Κυριακή των Βαΐων 2026
«Είν' έτοιμα στην άσπονδη πλημμύρα των αρμάτων
Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά, κι ελεύθεροι να μείνουν,
Εκείθε με τους αδελφούς, εδώθε με το χάρο» (Διονυσίου Σολωμού, «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», σχεδίασμα Γ΄, στ. 13.)
Τιμούμε σήμερα την ακροτελεύτια πράξη και το σπουδαιότερο πνευματικό αποτύπωμα της Ελληνικής Επαναστάσεως.
Διακόσια χρόνια μετά την Ηρωική Έξοδο, το έθνος ακουμπά με ευλάβεια στο Μεσολόγγι και όλοι μας προσκυνούμε το αιματοβαμμένο του χώμα, πάνω στο οποίο κάθε βήμα είναι μνήμη και κάθε ανάσα μας ιστορία.
Σ’ αυτόν τον τόπο η ιστορία δεν είναι κοινό ανάγνωσμα, αλλά ιερό βίωμα. Η Έξοδος δεν είναι απλή ιστορική λεπτομέρεια, αλλά η έμπρακτη και βιωματική απόδειξη ότι η Ελευθερία δεν κατακτιέται με ευχολόγια, αλλά με θυσίες και αίματα. Είναι το κρίσιμο εκείνο σημείο, όπου οι Μεσολογγίτες, γυμνοί από κάθε υλικό στήριγμα, αναμετρήθηκαν με την ψυχή τους και επέλεξαν την ελευθερία.
Στάθηκαν όρθιοι απέναντι στο σκοτάδι και το νίκησαν με το φως της συνείδησής τους. Μας δίδαξαν την αληθινή ελευθερία, που δεν μετριέται με την χρονική έκταση της ζωής ή την κατίσχυση των δικαιωμάτων, ενίοτε εις βάρος των άλλων, αλλά με την ποιότητα του θανάτου. Επέλεξαν να πεθάνουν ελεύθεροι, παρά να ζήσουν ατιμασμένοι και σκλαβωμένοι
Της Εξόδου το Ανάγνωσμα γυρίζει τις μνήμες μας τις πρώτες πρωινές ώρες του Απριλίου του 1826. Ξημέρωμα Κυριακής των Βαΐων. Στην καρδιά της άνοιξης, που η γη ανθοστολίζεται, ο ήλιος καταυγάζει τα πάντα, οι αισθήσεις αναρριγούν, διψασμένες για ζωή και δημιουργία, επέλεξαν οι «Ελεύθεροι πολιορκημένοι» να εξέλθουν εκ του θανάτου εις την ζωήν.
Είχαν προηγηθεί δώδεκα μήνες σκληρής πολιορκίας. Οι κρουνοί του ανεφοδιασμού είχαν πλέον κλείσει. Τις αντιστάσεις τους λύγισαν και τις σωματικές τους δυνάμεις κατέβαλαν η πείνα, οι ασθένειες, η εξαθλίωση και όχι η φοβέρα του εχθρού. Εκείνος, πολλές φορές, τους πρότεινε παράδοση και συνθηκολόγηση με όρους ευνοϊκούς.
Η επιλογή της Εξόδου ήταν πλέον, μονόδρομος, για να βγουν από την τραγικότητα του αργού θανάτου και την ατιμωτική παράδοση των επιζώντων. Γι’ αυτό, διέλυσε τον φόβο τους και επέδρασε καταλυτικά στο ηθικό τους.
Πλέον, κατά τον Μεσολογγίτη μεγάλο ποιητή Κωστή Παλαμά, «δεν υπήρχαν εντός των τειχών ούτε άνδρες, ούτε γυναίκες, ούτε γέροντες, ούτε παιδιά, ούτε ασθενείς, ούτε πληγωμένοι. Υπήρχαν, απλούστατα, ήρωες».
Το σχέδιο της Εξόδου κατήρτισε και υπαγόρευσε ο θρυλικός και μαρτυρικός Επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ. Επρόκειτο για κείμενο ιερό, που άρχιζε με την επίκληση «εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου Τριάδος».
Ήταν ένας συνδυασμός πίστεως και φιλοπατρίας, που περιέγραψε με την αθάνατη πένα του ο Εθνικός μας Ποιητής Διονύσιος Σολωμός: «Σκέψου βαθειά και σταθερά τη φύση της Ιδέας, πριν πραγματοποιήσεις το ποίημα. Εις αυτό θα ενσαρκωθεί το ουσιαστικότερο και υψηλότερο περιεχόμενο της αληθινής ανθρώπινης φύσης, η Πίστη και η Πατρίδα…».
Η απόφαση της Εξόδου εκφράζει την βαθειά πίστη των Μεσολογγιτών, των Σουλιωτών και των άλλων πολιορκημένων στον Θεό. Είχαν επίγνωση, ότι το Γένος πορεύεται στον χρόνο και στην ιστορία σε μια πορεία Σταυροαναστάσιμη.
Γνώριζαν, ότι σε ανθρώπους που έχουν στην καρδιά τους τον Χριστό και στα χείλη τους την Πατρίδα δεν ταιριάζει η παράδοση, η υποταγή· δεν είναι επιλογή η σκλαβιά. Έτσι, η Έξοδος δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική πράξη ηρωισμού και απελπισίας, αλλά μία Λειτουργική πράξη, προέκταση της τελευταίας Θείας Λειτουργίας, όπου ο Ρωγών Ιωσήφ τους μετέδωσε την όντως Ζωή, το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, όλοι μαζί ομολόγησαν πίστη στον Χριστό του Σταυρού και της Αναστάσεως και ξεκίνησαν την πορεία προς την αθανασία.
Σήμερα, δύο αιώνες μετά, το Μεσολόγγι μας καλεί ξανά σε Έξοδο. Όχι με όπλα, αλλά με συνείδηση.
Όχι με αίμα, αλλά με ευθύνη. Μας καλεί να εξέλθουμε από την αδιαφορία, τον ατομισμό, την λήθη των αξιών. Να επαναπροσδιορίσουμε τί σημαίνει Ελευθερία, τί σημαίνει θυσία, τί σημαίνει να ανήκεις σε έναν λαό που δεν έμαθε να ζει γονατισμένος.
Ας μετατρέψουμε όλοι την μνήμη σε πνευματική δύναμη, την ιστορία σε Παιδεία και την πίστη σε τρόπο και πράξη ζωής.
Το φως της Εξόδου μάς καλεί και σήμερα, όπως τότε· οφείλουμε να βαδίσουμε προς αυτό. Με πίστη, με ενότητα, με θάρρος. Γιατί μόνο όποιος τολμά την Έξοδο αξιώνεται το Φως.
Υποκλινόμαστε στη μνήμη των Ηρώων, γνωστών και αγνώστων.
Και μετατρέπουμε την Έξοδο από ιστορική μνήμη σε ζωντανή πράξη — σε κανόνα ζωής για το παρόν και το μέλλον μας.
Ας γίνουμε, λοιπόν, άξιοι φορείς της. Ας κρατήσουμε το Φως άσβεστο μέσα μας.
Και όταν έρθει η ώρα της δικής μας δοκιμασίας, ας μη δειλιάσουμε. Ας βαδίσουμε ευθεία Ας βαδίσουμε ευθεία προς το Φως — ώστε η πορεία μας να γίνει κι αυτή μαρτυρία, κι η ζωή μας μια νέα Έξοδος».
